Een moordspel thuis heeft rolkaarten, een verzonnen moord en een paar ondervraagrondes nodig. Controleer vooraf of het aantal personages bij het aantal gasten past, stuur de rollen eerder rond en spreek af dat je mag liegen over je geheim, maar niet over wat je hebt gezien.
Wat is een moordspel?
Een moordspel is een groepsspel waarin iemand is vermoord. Dat slachtoffer speelt zelf niet mee. Elke speler krijgt een rol met wat informatie, en door elkaar te ondervragen probeert de groep te ontdekken wie de moordenaar is en waarom.
Het bijzondere is dat de dader gewoon aan tafel zit. In sommige spellen weet de moordenaar dat vooraf zelf nog niet; in andere weet de dader het wel en mag die liegen om uit de wind te blijven. Acteertalent is niet nodig: gewoon je kaart voorlezen werkt ook prima.
Kortom: een moordspel voor thuis is een speurspel waarin jullie met rolkaarten, aanwijzingen en bewijs een verzonnen zaak oplossen. Sommige spellen print je zelf, andere speel je digitaal op ieders telefoon.
Moordspel thuis: zo verloopt de avond
De meeste thuisspellen volgen hetzelfde stramien:
- Iedereen krijgt een rol. Stuur die liefst een paar dagen vooraf op, of laat spelers op de avond zelf 10 tot 15 minuten lezen.
- Elke speler stelt zijn of haar personage voor: naam, beroep en band met het slachtoffer.
- De moord en de doodsoorzaak worden bekendgemaakt, vaak met een of twee korte scènes die de hoofdrollen voorlezen. Ze hoeven hun tekst niet uit het hoofd te leren.
- Er volgen twee of drie ondervraagrondes. Je deelt informatie van je kaart en houdt andere details voor jezelf.
- Iedereen noemt tegelijk de verdachte en het motief.
- Het bewijs wordt voorgelezen en de dader onthult zichzelf.
Hoe lang duurt het en met hoeveel mensen?
Reken op twee tot drie uur plus ongeveer een half uur voorbereiding. Kortere spellen duren zo’n anderhalf uur; met een grote groep ben je eerder twee tot tweeënhalf uur bezig. Een diner met meerdere gangen kan drie tot vier uur duren. Voor kleine groepen zijn spellen voor 4 tot 12 spelers gangbaar; bij ongeveer 10 of meer spelers helpt een spelleider om de rondes op schema te houden.
Spelregels die je vooraf afspreekt
Je mag liegen over je geheim, maar niet over wat je werkelijk hebt gezien. Zeg ook aan het begin dat alles wat gezegd wordt van de personages is, zodat niemand het persoonlijk opvat.
Als het misgaat
- Iemand meldt zich af: laat de gastheer of een andere speler een tweede rol overnemen. Een rol schrappen haalt informatie weg die anderen nodig hebben.
- Een stille speler valt buiten de boot: spreek af dat in ronde twee de beurt rondgaat, zodat iedereen minstens één keer aan het woord is geweest.
- Het aantal spelers klopt niet: controleer vooraf voor hoeveel personages het spel geschreven is en of er een variant voor minder spelers is.
Verkleden hoeft niet, maar spelers zetten zich er vaak extra voor in als ze het doen. Een boxspel speel je met dezelfde groep ook maar één keer, want daarna kent iedereen de dader.
Moordspel als diner
Een moordspel diner combineert het spel met een maaltijd. Koop je een downloadbaar spel, dan print je het draaiboek zelf en kies je een spel dat bij het aantal gasten past. In kleine groepen (4 tot 11 spelers) speelt alles zich aan tafel af; voor 11 tot 20 spelers bestaan er feestvarianten voor verjaardagen, nieuwjaar, teamuitjes of vrijgezellenfeesten.
Handige tips voor het diner:
- Stuur de uitnodiging per mail of WhatsApp in het thema van het spel en vraag gasten om kleding of decoratie mee te nemen.
- Kies eten dat kan wachten, zoals gerechten uit de oven of koude gerechten, zodat het spel niet stilvalt.
- Zet gedimd licht en een paar kleine rekwisieten neer voor de sfeer, en laat één persoon de tijd bijhouden.
- Zet naamkaartjes en een menukaart op tafel; bij een gratis spel zijn die vaak meegeleverd.
- Kijk of de gastheer of gastvrouw kan meespelen. Veel handleidingen leggen uit hoe dat werkt, zodat niemand de hele avond alleen in de keuken staat.
Gratis moordspel voor thuis
Gratis moordspellen bestaan, maar vaak zijn het proefversies. Controleer dus of je een volledig draaiboek krijgt of alleen een voorproefje.
- Er zijn complete gratis spellen voor kleine groepen, bijvoorbeeld voor vier spelers. Daarbij krijg je meestal een draaiboek, uitnodigingen, een menukaart, naamkaartjes en per speler een personage met achtergrond en aanwijzingen. Reken op een tot anderhalf uur spelen.
- Andere aanbieders geven een gratis voorproefje als pdf, bijvoorbeeld de eerste ronde of een paar rollen; het volledige spel is dan betaald.
Betaalde spellen om te printen kosten meestal een paar tientjes, soms per spel en soms afhankelijk van het aantal spelers. Je krijgt ze dan per e-mail als draaiboek, met uitleg voor de spelleider, hoofd- en bijrollen, scènes en bewijsstukken.
Tip bij een spel voor vier: je hebt alle tijd om elkaar grondig te ondervragen. Luister goed naar wat anderen zeggen, let op tegenstrijdigheden en vertrouw niet iedereen aan tafel.
In Spion kent iedereen de geheime locatie, behalve één speler. Stel vragen, geef de telefoon door en vind de spion.
Zelf een moordspel maken
Wil je zelf een moordspel schrijven? Dan helpt een vaste volgorde:
- Kies een thema dat bij je gasten past. Voor tieners werkt een verhaal uit hun eigen wereld, zoals sociale media of gamen.
- Kies de opzet: een diner met gangen of buffet, een digitale versie via Zoom of Teams, of een avondspel met meerdere rondes.
- Bedenk wie er vermoord is en waar, bijvoorbeeld in een landhuis, hotel of kasteel. Zorg dat maar één persoon de moord op die plek gepleegd kan hebben.
- Maak per speler één personage, plus het slachtoffer, met een eigen karakter en een voor- en achternaam. Gebruik unisekse voornamen als je de samenstelling van de groep nog niet kent.
- Geef elk personage een rol, zoals butler, jaloerse ex, bankier of baas, en schrijf een rolbeschrijving.
- Geef iedereen een motief: geld, jaloezie, een ongeluk, macht of wraak.
- Leg vast hoe de personages elkaar en het slachtoffer kennen, waar ze waren tijdens de moord en welke geheimen ze hebben. Bedenk er bijopdrachten bij zodat niemand zich verveelt.
- Schrijf een tijdlijn van de dag tot aan de moord en plan het gedrag van elk personage daaromheen.
- Bedenk aanwijzingen zoals sms’jes, een liefdesbrief, een stukje van een schatkaart of een dagboekpagina.
- Stuur een save-the-date en daarna een persoonlijke uitnodiging met de rolbeschrijving en kledingtips.
- Maak per personage en per ronde een envelop met de naam erop, en bedenk een prijs voor de winnaar en eventueel voor het beste kostuum.
Op de avond zelf bestaat je zaak uit drie delen: de introductie (de moord wordt bekendgemaakt en de gasten stellen hun personage voor), de ondervraging (je deelt nieuwe informatie uit en laat de dader in het geheim weten dat hij of zij het gedaan heeft) en de ontknoping (een laatste hint, ongeveer tien minuten overleg en dan legt iedereen zijn theorie uit).
Moordspel voor een grote groep of meerdere dagen
Het aantal spelers bepaalt welk spel past. Sommige spellen zijn geschreven voor ongeveer 9 tot 50 spelers: negen hoofdrollen doen altijd mee en extra spelers krijgen een bijrol. Met minder dan negen spelers kan het ook, maar dan verliest het spel een deel van zijn vaart. Bij een grote groep kan de spelleider de ondervraagrondes inkorten om de avond te laten passen.
Er zijn ook speciale versies met thema’s zoals de maffia, een vriendenweekend, een familieweekend, een teamuitje, Sinterklaas of carnaval. Er zijn ook versies voor kinderen vanaf een jaar of 11, met een volwassene als spelleider.
Je kunt een moordspel bovendien over meerdere dagen verspreiden, bijvoorbeeld met de ondervraagronde op een andere dag. Online spelen kan met aanpassingen: aparte videokamers voor de hoofdverdachten, of ondervragen via bellen of appen. Eén spelleider is genoeg. Die kan meespelen als rechercheur, zolang hij of zij zelf geen verdachte is.
Cluedo en levend Cluedo
Cluedo is het bekendste bordspel met hetzelfde principe: een moord, een groep verdachten en één dader. Je speelt met 2 tot 6 spelers, een potje duurt ongeveer een uur en het spel is bedoeld vanaf 8 jaar.
Cluedo spelregels in het kort
- Er zijn drie stapels kaarten: verdachten, moordwapens en kamers. Van elke soort gaat één kaart ongezien in de envelop; de rest wordt eerlijk verdeeld over de spelers. Iedereen krijgt een notitieblok en pen.
- Je gooit met de dobbelsteen en verplaatst je pion. Vanuit een kamer mag je een vermoeden uitspreken met een verdachte, een wapen en de kamer waarin je staat.
- De speler links van je laat één passende kaart zien als die er is. Zo niet, dan kijkt de volgende speler.
- Heb je het gevonden? Ga naar de moordkamer en zeg “Ik beschuldig …”. Kijk in de envelop: klopt het niet, dan mag je niet meer winnen, maar je blijft wel kaarten laten zien als anderen een vermoeden uitspreken.
Personages, moordwapens en kamers
Het bord heeft 9 kamers, zoals de bibliotheek en de keuken. Er zijn zes verdachten en zes moordwapens: touw, loden pijp, mes, moersleutel, kandelaar en revolver. De Nederlandse namen verschillen per editie, dus controleer de namen in jouw doos.
Tip: streep na elk vermoeden mogelijkheden weg op je notitieblok, gebruik de geheime gangen om snel van kamer te wisselen en let op welke kaarten anderen laten zien, en aan wie.
Levend Cluedo
Levend Cluedo is een moordspel met echte mensen als verdachten. In een veelgebruikte opzet zijn vier verdachten aangehouden en is een van hen de dader. Spelers ondervragen de verdachten om de moordenaar, het wapen en het motief te vinden. Bij kleine groepen (4 tot 12 spelers) speelt iedereen individueel zonder aparte spelleider: per ronde stelt elke speler één vraag aan een verdachte naar keuze en iedereen hoort de vragen van de anderen. Bij grote groepen spelen teams, leidt een spelleider het spel en spelen vier mensen de verdachten; teams vergelijken verklaringen, alibi’s en tijdlijnen en het eerste team met de juiste dader, het juiste wapen en het juiste motief wint.
Moordspel op tv en in het boek
Ook op tv is het concept te zien: in Moordfeest op SBS6, gepresenteerd door Hans Kesting, gaan zeven bekende Nederlanders naar een feest of evenement waar een gast wordt vermoord. Een van de bekende Nederlanders is de dader; de anderen spelen rechercheur en moeten de zaak oplossen. Kijkers kunnen via een QR-code meespelen en kans maken op 10.000 euro.
Zoek je Moordspel van Cis Meijer? Dat is geen spel maar een jeugdthriller: tijdens een schoolreis naar de Ardennen gebruiken leerlingen een moordspel om een gehate leraar een lesje te leren, waarna die verdwijnt.
Moordspel online of op je telefoon
Heb je geen tijd om een draaiboek te printen, of woont de groep verspreid? Dan is een online moordspel een goed alternatief. Bij digitale spellen staat alle informatie direct op ieders smartphone en kan een virtuele rechercheur de leiding overnemen, waardoor je geen spelleider nodig hebt.
Zitten jullie wel bij elkaar, maar heb je geen hele avond? In RoomPlay vind je twee korte speurspellen voor op één telefoon die je doorgeeft. In Spion ziet iedereen een geheime locatie en een rol, behalve de spion; door elkaar vragen te stellen ontmasker je hem, terwijl de spion probeert te raden waar jullie zijn. In Impostor kent iedereen een geheim woord behalve de imposter, en na een rondje associaties wijst de groep tegelijk de verdachte aan. Je hebt minstens drie spelers nodig.
Zin in meer? Lees hoe wie is de imposter werkt of kijk bij gratis online spelletjes met vrienden.
Geef de telefoon door, bekijk in het geheim je rol en wijs samen de imposter aan.